Özel Dedektiflik Tutmak Yasal mı Sorusunun Asıl Cevabı Yöntemdedir

Bir dedektifle çalışmayı düşünen birinin aklındaki ilk soru genellikle bunun başına bir iş açıp açmayacağıdır. Bu yazı o soruya madde numaraları sıralamadan, işin gerçekte nasıl yürüdüğüne bakarak cevap verir.

Özel dedektiflik tutmak yasal mı?

Bir dedektifle anlaşıp ona bir konuyu araştırtmak suç sayılmaz; bir araştırmanın çizginin içinde kalıp kalmadığını belirleyen, o araştırmada kullanılan yöntemdir. Sizin de görebileceğiniz kamusal yerlerde görüleni kayda geçirmek, herkesin erişebildiği kaynakları okumak ve sizin kendi bilgi ve belgelerinizi düzenlemek, çizginin içinde kalan işlerdir. Bir başkasının kapalı alanına, yazışmalarına ya da hesaplarına uzanan her yöntem ise, onu kim kullanırsa kullansın çizginin dışındadır.

Bu ayrım ilk bakışta kısıtlayıcı görünebilir, ama dedektiflikten beklenen işlerin büyük kısmı çizginin içinde kalır ve orada sağlam bir cevap bulur. Bir eşin söylediği yerde olup olmadığı, bir firmanın verdiği adreste çalışıp çalışmadığı, satılık bir tarlanın gösterilen parsel olup olmadığı, aranan bir kişinin bugün nerede oturduğu: bunların hepsi gündelik hayatta, herkesin görebileceği bir iz bırakır. Fark, bu izi düzenli, tarihli ve tarafsız biçimde toplayabilmektedir.

Kamusal alan; sokak, cadde, meydan, çarşı, park ve herkesin girip çıkabildiği yerlerin dışarıya açık yüzüdür. Orada görülen bir şeyi bir başkası da görebilir; dedektifin yaptığı, bunu doğru zamanda, doğru yerde ve yorum katmadan kaydetmektir.

Sınırın tam nereden geçtiği bazı yerlerde ince bir ayrıntıdır. Bir kafenin caddeye açık önü kamusal yerin parçasıdır, içerisi değildir. Kapısından herkesin girebildiği bir çarşı kamusal sayılır; bekçili, kapılı bir sitenin bahçesi ise orada oturanlara aittir. Bir apartmanın merdiven boşluğu, bir iş hanının koridoru, bir otelin lobisi de kapalı alan sayılır. Çalışma bu ayrımlara göre planlanır ve şüpheli kalan bir yer, kamusal alanın dışında kabul edilir.

Hiçbir koşulda kullanılmayan yöntemler

Aşağıdaki yöntemler, müşteri istese de, ne kadar ödenirse ödensin kullanılmaz:

• Bir başkasının telefonu, mesajları ve hesapları açılmaz, okunmaz, dinlenmez.
• Konum bildiren bir cihaz hiçbir araca ve eşyaya takılmaz.
• Gizli mikrofon ya da gizli kamerayla kayıt yapılmaz.
• Kurumlara ait kayıtlar sorgulatılmaz, kimse adına bilgi istenmez.
• Sahte bir profil ya da sahte bir kimlikle kimseyle yazışılmaz.
• Ev, iş yeri ya da otel odası gibi kapalı alanlara girilmez, içleri kayda geçirilmez.
• Adliye, üniversite yerleşkesi ve askerî alan çevresinde gözlem kurulmaz.

İnternette yürüyen kısım için de aynı ölçü geçerlidir: herkesin görebildiği bir paylaşım okunabilir, kilitli bir hesap ya da kapalı bir grup okunmaz ve bir kişiyi takipçi olarak ekleyip içeriğini görmeye çalışmak da sahte profille yazışmak kadar çizginin dışında kalır.

Bu liste bir kısıt olduğu kadar sizin için bir güvencedir. Size bu yöntemlerden birini öneren biri, hem sizi hem de araştırdığınız kişiyi zor bir duruma sokar; elde ettiği bilgi de çoğunlukla işinize yaramaz. Denizli Dedektif bir teklif verirken hangi yöntemle çalışılacağını da yazar, böylece neyin satın alındığı baştan bellidir.

Bir bilginin nereden geldiğini sormak

Çerçevenin içinde çalışılıp çalışılmadığını anlamanın en kolay yolu, size verilen her bilginin nereden geldiğini sormaktır. İyi bir raporda her satırın kaynağı bellidir: bir şey ya belli bir gün belli bir yerde görülmüştür, ya herkesin erişebildiği bir kaynakta yazılıdır, ya da sizin verdiğiniz bilgidir. Kaynağı söylenemeyen bir bilgi, ya bir tahmindir ya da söylenemeyecek bir yoldan gelmiştir; ikisi de sizin kararınıza dayanak olamaz.

Denizli Dedektif’in raporlarında bu ayrım her satırda açıktır. Görülen ile okunan ayrı yazılır, sizin anlattıklarınız da sizin bilginiz olarak işaretlenir. Böylece raporu okuyan biri, hangi cümlenin neye dayandığını ilk okumada anlar.

Müşterinin kendi payı

Çerçeve yalnız dedektifi bağlamaz; işi isteyenin de bir payı vardır. Eşinizin telefonuna kendiniz bir uygulama yüklemek, hesaplarını açmak ya da gizlice bir kayıt almak, bir dedektife yaptırılamayacak şeyi kendiniz yapmak anlamına gelir ve aynı sonuçları doğurur. Böyle yollarla elde edilmiş bir bilgiyi bize göndermeniz de gerekmez; gönderilecek belgeler notu hangi bilginin işe yaradığını ayrıca anlatır.

Raporla ne yaptığınız da önemlidir. Raporu sosyal medyada yayımlamak, bir kişiyi onunla tehdit etmek ya da tanımadığınız insanlarla paylaşmak, raporun size verdiği gücü bir sorun kaynağına çevirebilir. Rapor sizin kararınız için hazırlanır ve en çok, sizin elinizde kaldığında işe yarar. Çalışma sürerken aldığınız bir ara bilgiyle o yere kendiniz gitmek ya da karşı tarafla hemen yüzleşmek de aynı riski taşır; hem çalışmayı boşa çıkarabilir hem de sizi zor bir duruma sokar.

Dürüst bir dedektif sonucun sözünü vermez; verebileceği söz, çalışmanın nasıl yürüyeceği, hangi günlerde nerede bakılacağı ve görülenin nasıl yazılacağıdır.

Çerçeve üzerine sorular