Başka bir şehirden çocuğu için Kınıklı’da ya da Pamukkale Üniversitesi yerleşkesine yakın bir mahallede daire tutacak bir aile, sözleşmeyi imzalamadan önce dairenin, binanın ve ev sahibi olarak karşısına çıkan kişinin anlatıldığı gibi olup olmadığını öğrenebilir. Bu çalışmanın konusu öğrencinin kendisi olmaz; konu, kiralanacak yer ve karşı taraftır. İlk kez ev tutan genç bir yetişkin de aynı kontrolü kendisi için isteyebilir.
Tablo çoğu aile için tanıdıktır. Üniversite kazanılmış, kayıt tarihi yaklaşıyor, sizse yüzlerce kilometre uzaktasınız. Bir ilan bulunmuş, ev sahibiyle telefonda konuşulmuş, belki bir görüntülü aramayla daire gösterilmiş. Fotoğraflar güzel, kira makul, ama içinizde bir soru var: bu daire fotoğraftaki daire mi, bu kişi evin sahibi mi, çocuğum her akşam nasıl bir yoldan eve dönecek? Bu sorulara kiralamadan önce cevap bulmak, hem sizin hem de yeni bir şehre adım atan çocuğunuzun içini rahatlatır.
Kınıklı ve üniversitenin ana yerleşkesi Pamukkale ilçesinin sınırları içindedir. Pamukkale adını taşıyan travertenler ise aynı ilçenin kentten epey uzaktaki kuzey ucundadır; ilanda “Pamukkale” yazması, dairenin kent içinde olmadığı anlamına gelmez, ama adresin mahalle adıyla yazılması gerekir.
Kiralamadan önce öğrenilebilecekler
Bu çalışma, sizin uzaktan göremediğiniz şeyleri yerinde görüp tarihli fotoğraflarla size ulaştırır. Öğrenilebilecekler dört başlıkta toplanır.
İlandaki daire ile kapıdaki bina
Adres var mı, bina ilandaki fotoğraflarda görünen bina mı, kapı numarası ve kat bilgisi tutuyor mu? Dışarıdan görülebilen cephe, balkon ve giriş, size gönderilen fotoğraflarla karşılaştırılır. Fotoğrafların başka bir binaya ya da yıllar önceki bir hâline ait olup olmadığı çoğunlukla ilk bakışta anlaşılır.
Ev sahibi olarak tanıtılan kişi
Karşınızdaki kişinin dairenin sahibi olduğunu göstermenin doğru yolu, sizin ondan tapu belgesini istemenizdir. Dedektif çalışmasının payı, bu kişinin size verdiği ad ve adres bilgisinin açık kaynaklarla ve dışarıdan bakışla tutarlı olup olmadığını kontrol etmektir. Kendini ev sahibi diye tanıtan biri aslında bir aracıysa, bunu sözleşmeden önce bilmek, kiminle muhatap olacağınızı baştan belirler. Daireyi bir emlakçı aracılığıyla kiralıyorsanız ölçü değişmez: size tanıtılan ev sahibi ile sözleşmeyi imzalayan kişinin aynı olması beklenir.
Binanın dış durumu
Giriş kapısının kilitlenip kilitlenmediği, girişin ve merdiven önünün aydınlık olup olmadığı, binanın genel bakımı, çatıda ya da cephede göze çarpan bir bozukluk dışarıdan kayda geçer. Daire zemin katta ya da bodrumdaysa pencerelerin sokağa nasıl baktığı ve gün ışığı alıp almadığı da not edilir. Binanın içi, ortak alanları ve dairenin kendisi bu bakışın dışında kalır; onları görmenin yolu, sizin ya da güvendiğiniz bir yakınınızın ev sahibiyle birlikte daireye girmesidir.
Sokak ve çevre
Sokağın gün içinde ve akşam saatlerinde nasıl göründüğü, aydınlatmanın yeterli olup olmadığı, çevrede gürültülü ya da gece geç saate kadar açık bir işletme bulunup bulunmadığı, en yakın market ve otobüs durağının yaklaşık uzaklığı rapora girer. Dairenin yerleşkeye uzaklığı ise haritadan ölçülür; bunun için yerleşkenin çevresinde bulunmaya gerek yoktur. Akşam yapılan bir bakış sokağın ışığını ve hareketini, gündüz yapılan bakış ise trafiği ve çevredeki işletmeleri gösterir. Bu bilgi, çocuğunuzun her gün yürüyeceği yolu sizin yerinize bir kez yürümek gibidir.
Öğrencinin kendisi bu işin parçası olmaz
Bu çalışma tamamen dairenin ve karşı tarafın sağlamasıyla ilgilidir. Öğrencinin kendisi araştırılmaz ve izlenmez; üniversite yerleşkesi ve çevresinde hiçbir bakış yapılmaz. Çocuğunuzun ev arkadaşları, okul çevresi ya da günlük düzeni de bu işin konusu olmaz. Genç bir yetişkinin kendi hayatını kurduğu bu dönemde ona duyulan güven, en az kiralanan dairenin güvenliği kadar önemlidir. Çocuğunuzla ilgili bir endişeniz varsa, en sağlam yol hâlâ onunla açıkça konuşmaktır.
Acele ettirildiğinizde
Okulların açılmasından önceki haftalarda iyi daireler hızla tutulur ve bu, aileler üzerinde anlaşılır bir baskı yaratır. Bu baskı bazen karşı taraftan da gelir: “başka biri de bakıyor, bugün karar vermezseniz kaçar” cümlesi, daireyi görmeden bir söz vermenizi ya da bir ödeme yapmanızı isteyebilir. Böyle bir anda bir iki gün durup kontrol yaptırmak, kaybedilen bir daireden çok daha az şey kaybettirir. Gerçek bir ev sahibi, kiracısının daireyi görmek ya da gördürmek istemesini olağan karşılar.
Anahtar teslim alınmadan önce
Sözleşme gününe gelmeden önce elinizde şunların olması, sonradan çıkabilecek tatsızlıkların büyük kısmını önler:
- dairenin bulunduğu binanın tarihli dış fotoğrafları ve sokakla ilgili gözlemler,
- ev sahibi olarak tanıtılan kişinin adı ve sizinle sözleşmeyi imzalayacak kişinin aynı olup olmadığı,
- sözleşmedeki adres ile kapıdaki numaranın birebir tutması,
- ev sahibinden istediğiniz tapu belgesinin bir örneği ve üzerindeki adın sözleşmedeki adla aynı olması.
Teslim günü elektrik ve su sayaçlarının fotoğrafını çekmek de basit ama etkili bir önlemdir; sonradan çıkabilecek bir fatura tartışmasında elinizde tarihli bir kayıt olur.
Rapor ev sahibiyle konuşurken de işinize yarar. Girişte yanmayan bir lamba, kilitlenmeyen bir bina kapısı ya da cephedeki bir bozukluk fotoğraflıysa, taşınmadan önce düzeltilmesini istemek kolaylaşır; bu küçük ricalar sözleşmeye bir satır olarak da eklenebilir.
Bu küçük çalışmanın sonunda elinizde yalnız bir dairenin adresi kalmaz, o dairenin çevresine dair somut bir resim olur. Okulun ilk haftasında çocuğunuzu bir eşya kolisinin başında bırakıp dönerken, içinizdeki sorulardan en az birinin cevabını almış olursunuz.