Özel dedektif nasıl tutulur?
Özel dedektif, ne öğrenmek istediğinizi anlatıp çalışmanın kapsamını ve ücretini yazılı olarak kararlaştırdıktan sonra tutulur. Denizli Dedektif’te bu süreç bir WhatsApp mesajıyla, bir e-postayla ya da bir aramayla başlar ve teklifi onaylayana kadar kimlik ya da belge göndermeniz gerekmez. Sıra şöyledir:
- Konunuzu kısaca yazarsınız.
- Sesli ya da yazılı bir ön görüşme yapılır.
- Kapsam ve teklif yazılı olarak size iletilir, siz onaylarsınız.
- Yerinde bakış ve açık kaynak çalışması yürütülür.
- Çalışma, raporun size ulaşmasıyla kapanır.
Birinci adım: konunun yazıya geçmesi
İlk mesaj kısa olabilir. Ne öğrenmek istediğinizi, konunun Denizli’nin hangi mahallesine ya da ilçesine ait olduğunu ve bu bilgiyle neye karar vereceğinizi yazmanız işin başlaması için yeter. Bu aşamada kimsenin adını vermek zorunda değilsiniz. Konu bir aile üyesiyle ilgiliyse ve onunla aynı telefonu ya da bilgisayarı kullanıyorsanız, yazışmayı yalnız sizin kullandığınız bir cihazdan yapmanız sizi korur. Yazmakta zorlanıyorsanız arama düğmesiyle de başlayabilirsiniz; konuşulanlar kapsam yazısına geçer ve teklifle birlikte önünüze gelir.
Sizin payınız, bildiğinizle tahmin ettiğinizi ayırmaktır. “Teklif veren firmanın tabelasını hiç görmedim” bir gözlemdir, “o firma aslında yok” ise bir yorum; ikisi de söylenebilir, ama ayrı yazıldıklarında plan da daha doğru kurulur. Başkasına ait yazışmaların dökümünü, gizlice alınmış kayıtları ya da şifreleri göndermeniz gerekmez; hangi bilginin işe yaradığı gönderilecek ve gönderilmeyecek belgeler üzerine yazılan notta ayrıca anlatılıyor.
İkinci adım: ön görüşme
Ön görüşmede önce sorunuz tek bir cümleye indirilir; ardından cevabının nerede görülebileceği, hangi kaynakların işe yarayacağı ve bu işin kaç farklı günde bakmayı gerektirebileceği konuşulur. Bir adres aranacaksa adresi neden istediğiniz de sorulur: ödenmemiş bir alacak, imzası gereken bir mirasçı ya da yıllardır görülmeyen bir akraba gibi geçerli bir sebep çalışmanın ön şartıdır.
İsteğinizin bir kısmı yasal sınırın dışında kalıyorsa, örneğin başkasının telefonuna ya da kapalı bir mekânın içine uzanıyorsa, bunu da bu aşamada açıkça duyarsınız ve işin hangi parçasının yapılabileceği birlikte ayrılır. Sizin payınız, sorunun gerçek sebebini söylemektir; plan ancak o sebebe göre doğru kurulur. Görüşmeden önce elinizdeki belgelerin kısa bir listesini ve olayları hatırladığınız sırayla not etmek, konuşmayı kısaltır ve hiçbir ayrıntının atlanmamasını sağlar. Belgelerin kendisini göndermeniz gerekip gerekmediği görüşmede birlikte kararlaştırılır.
Üçüncü adım: yazılı kapsam ve teklif
Ön görüşmeden sonra çalışmanın kapsamı yazıya geçer ve size seçtiğiniz kanaldan iletilir. Kâğıtta sorunun kendisi, bakılacak yerler, kaç farklı günde ve yaklaşık hangi dönemde çalışılacağı, açık kaynak taramasının neleri içereceği ve raporun size hangi yoldan teslim edileceği yer alır. Ücret işin içeriğine, süresine ve kaç gün süreceğine göre değişir ve çalışma başlamadan konuşulur; bir teklifte hangi satırların bulunması gerektiği teklif rehberinde ayrıntılı anlatılıyor.
Bir iş birden fazla yere uzanıyorsa her yer ayrı satıra yazılır. Örneğin Çivril’deki bir bağı ve satıcının kentteki adresini birlikte kapsayan bir işte iki yerin hangi günlerde ve neyle ilgili olarak görüleceği teklifte ayrı ayrı görünür; böylece neye onay verdiğinizi satır satır bilirsiniz.
Teklifi onaylayıp onaylamamak tamamen sizin kararınızdır. Onay verdikten sonra kapsam değişirse, örneğin araya başka bir yer ya da ikinci bir soru girerse, teklif yeniden konuşulur.
Dördüncü adım: saha ve açık kaynak çalışması
Sahadaki çalışma kamusal alanlarla, açık kaynak taraması ise yayımlanmış kayıtlarla sınırlıdır. Plan bu sınırın içinde, onayladığınız kapsama göre yürür. Planı değiştiren bir gelişme olursa, örneğin bakılacak yer değişmişse ya da beklenmedik bir bilgi çıkmışsa, size haber verilir ve nasıl devam edileceğine siz karar verirsiniz. Ara bilgi isteyip istemediğiniz ve hangi yoldan geleceği kapsam konuşulurken kararlaştırılır; ortak kullanılan bir telefona mesaj gitmemesi gibi bir isteğiniz varsa bunu o sırada söylemeniz yeter.
Bu aşamada sizin payınız, yeni öğrendiğiniz bir bilgiyi gecikmeden iletmektir. Bir şeyin görülüp görülmeyeceği önceden bilinemez; rapor da bu belirsizliği saklamaz, görülemeyeni görülen kadar açık yazar.
Beşinci adım: rapor teslimi
Rapor, kapsamda yazdığımız soruyla açılır ve her çalışma gününü tarihi, yeri ve görülenleriyle ayrı ayrı aktarır. Kaynaklardan derlenen bilgi, kaynağın adı ve bakıldığı günle birlikte yer alır; sonuç sayfası, başta sorulan soruya göre neyin görüldüğünü kısa cümlelerle toplar.
Raporu kimle paylaşacağınıza, bir danışmana, bir ortağa ya da aile büyüklerine gösterip göstermeyeceğinize siz karar verirsiniz. Okurken açıklanmasını istediğiniz bir nokta olursa sorunuzu yazmanız yeterli; aynı soruyla ilgili yeni bir çalışma gerekirse o da ayrı bir kapsam olarak konuşulur. Raporu sakladığınız yer de önemlidir; başkalarının da açabildiği bir bilgisayarda ya da ortak bir bulut klasöründe durmaması, paylaştığınız bilginin sizde kalmasını sağlar.